zaterdag 27 december 2014

Babylon


Istar, o.a. opgevoerd als Vrouwe Fortuna, is de prima donna van het Akkadische vrouwelijke pantheon uit het Semitische rijk in het Beneden-Mesopotamië van lang geleden. Zij is de godin van de liefde, seksualiteit, vruchtbaarheid en oorlog en personifieert de ochtend- en avondster Venus. In de Soemerische traditie is zij Inanna, de koningin van de hemel. Zij is afgebeeld als een veranderlijke vrouw, als tremendum & fascinans en als rijk uitgedoste godin of naakte vrouw. Istar en Inanna vertonen overeenkomsten met de Frygische Cybele en de Fenicische Astarte

Julia Lycklama (zie blz. 176) schrijft:

<Vragen over toekomst, verleden, hoe gedraag ik me in een listige wereld? Vanzelfsprekendheden vervagen. Mijn ultieme vraag is: ‘Hoe verhoud ik mij tot God en wereld?’ Een nare leegte, een gevoel van niets-zijn: ‘Help my fan myn ûngeloof ôf’. Ik voel me een sibille, geneigd  tot pronkzucht en woordenpraal, een gymnasiumsletje – ja, maar zeg het mij niet na.>

Cybele (Kybelè) is bij de Phrygiërs in het oude Klein-Azië een moedergodin die alle leven schenkt zoals Aphroditë en Dëmétër. Zij wordt Idaea Mater genoemd en haar cultus is een mysteriedienst die tot zulke overschuimende taferelen kon leiden dat priesters overgingen tot spontane zelfontmanning.
In het oude Rome werden rond 204 v.c. Cybele-feesten gevierd met orgiastische uitspattingen en castraties.
In Babylon leidde de Processiestraat naar het paleis van Nebukadnezar en de ‘hangende tuinen’. Dichtbij stond de tempel van de stadsgod Marduk en de terrasvormige ‘toren van Babel’ met bovenin, in miniatuur, de Marduktempel. De weg leidde verder naar Istar- poort die versierd was met leeuwen en draken van geglazuurd baksteen. De tempel is  gereconstrueerd in het Berlijnse Pergamon Museum. Op de ruïneheuvel Bismaja in Irak is een aan  Istar gewijde tempel opgegraven. Er zijn verbluffende overeenkomsten met andere uitingen, dat wijst op een gelijke werking van de menselijke ziel als bepalende factor.
De Babylonische ballingschap in de zesde eeuw v.c. heeft een grote rol gespeeld bij het ontstaan van de Hebreeuwse bijbel. In Babylonië werd door de vertelkunst voorkomen dat de eigen godsdienst in de vergetelheid zou raken en dat de kinderen op den duur zouden overgaan tot de Babylonische godsdienst. Kennelijk kwam het volk voortdurend in de verleiding goden van de omringende volken te aanbidden want keer op keer wordt in de Tanach, de joodse bijbel, gewaarschuwd tegen afgodendiensten.
De midrasjverhalen over Abraham behoren tot de kernthema’s van de Thora. Abraham staat model voor het volk Israël dat gelooft in de éne God. Hij wordt geroepen weg te trekken uit Ur dat ten zuiden van Babylon in de laagvlakte ligt. We kunnen het zien als het verhaal over alle mensen die zich geroepen voelen om situaties achter zich te laten waarin ze afhankelijk zijn van afgoden die hen verhinderen te leven volgens religieus-humanistische waarden. 
De Babylonische ballingschap was een ingrijpend gebeuren voor het joodse volk, elke cultuur die schatplichtig is aan het jodendom is erdoor beïnvloed.Het heeft een grote impact gehad op het joodse leven via taal, cultuur en religie. Abraham begon zijn tocht naar Kanaän vanuit Babylon; als land van ballingschap had het ook invloed op de voorstellingswereld van haar joodse bewoners die op hun beurt – lees de opgegraven kleitabletten uit Nippur – met florerende bankiersfirma’s bijdroegen aan de welvaart van het land.

De belangrijkste namen uit bijbelboek Esther zijn van Mespotamische oorsprong. De Hebreeuwese naam van Esther is Hadassa (mirte) en komt van Istar. De naam van haar oom en pleegvader Mordechai komt van Marduk. Koning Ahasveros was de Perzische Xerxes en zijn standvastige vrouw Wasti komt overeen met Vashti, de Elamitische godin. De schrijver was vertrouwd met het Perzische (hof-)leven waarin ook Daniël een rol speelde. Hij verstond wat voor de wijzen van Babylon verborgen bleef en voorvoelde: ‘Als je jezelf geweldig vindt, gaat het fout met je, het loopt verkeerd met je af’. Hoe is het met Daniël afgelopen?
En, laten we de getrouwe Ruth niet vergeten!

woensdag 17 december 2014

Inleiding bij de Nederlandse vertaling

De metafoor babylonische spraakverwarring en het daaruit afgeleide begrip babylonische toestanden is zo krachtig dat bij de term Babylonische economie de gevoelswaarde als economische chaos’ wordt ervaren.

Het Babylonische woord Babilim betekent ‘Godenpoort’ en in het verhaal De toren van Babel uit het boek Genesis wordt dit speels gekoppeld aan het werkwoord balal, ‘verwarren’, om zo het ontstaan van de verschillende talen te verklaren. Los van metaforen bevestigt het bijbelse verhaal de kernwaarden van de succesvolle Babylonische economie: samenwerking, vertrouwen, zeg ja als het ja is, en zeg nee als het nee is, en hard werken.

Het oude Perzië ontwikkelde zich in de long sixth century tot een verstedelijkte samenleving met een volwaardige markteconomie en een hoge levenstandaard.
Hun tempels waren gespecialiseerde bedrijven geworden die zich richtten op één type product en de ruileconomie veranderde in een economie met zilver als betaalmiddel.
De westerse welvaart is een halve eeuw oud. Het succes van Mesopotamië duurde millennia. Hoogmoed leidt tot chaos, tot toestanden, zo leert het bijbelverhaal.
De Babylonische wijsheden brachten welvaart en welzijn, zo leert de geschiedenis.
Ook wij kunnen ons vernieuwen vanuit de traditie.

D.M.

Vgl. Kristin Kleber: Zur Logistik eines Heiligtums. Lagerhaltung und Kultbetrieb in Eanna
In: M. van Ess, Uruk; Altorientalische Metropole und Kulturzentrum, Berlijn 2013.


9789077787151



20 mei 2014 op bol.com
Ouders zouden dit boek als onderdeel van de opvoeding van hun tieners samen moeten doornemen.

Pluspunten:
Toegankelijk, Inspirerend, Praktisch toepasbaar, Heldere uitleg




Olive Press imprint van Uitgeverij Abraxas, Zuider Amstel


Uitgeverij Abraxas neemt Olive Press over

28 november 2014 Mandy den Engelsman 0 reacties
Uitgeverij Abraxas heeft per 1 november uitgeverij Olive Press overgenomen, en tot imprint gemaakt. Daniël Mok, eigenaar van Abraxas, vertelt dat er al langer gesprekken liepen over een samenvoeging, en dat hij blij is dat de krachten gebundeld kunnen worden.
'We hadden er al eerder over samenwerking gesproken’, vertelt Mok. ‘De distributiekosten zijn hoog voor kleine uitgeverijen en samenvoeging is kostenbesparend.’ Mok kent Fred Scheepers van Olive Press al langer. Ze werkten veel samen, zo vertaalde Scheepers een aantal titels voor Abraxas. De overname is versneld nadat Scheepers een herseninfarct kreeg.

Met de overname haalt Abraxas volgens Mok een fonds met ‘actuele en kwalitatief hoogwaardige boeken’ binnen. ‘De titels verkopen gestaag, het zijn inhoudelijke boeken en de woordenboeken die Olive Press uitgeeft, lopen goed.’

Olive Press is gespecialiseerd in oriëntalistiek en maakt drie soorten boeken: (populair-) wetenschappelijk, over Sanskriet en algemeen. ‘Met het wetenschappelijke deel gaan wij door, maar het Sanskriet is lastig, daar kan ik niets aan toevoegen want daarvoor missen wij de kennis die Scheepers als gepromoveerd filosoof in huis had. De herdrukken van deze titels zullen dan ook ongewijzigd blijven’ De andere boeken van Olive Press worden wel in de typografie van Abraxas uitgebracht en opnieuw gedrukt. De kleine oplages blijven via POD beschikbaar. ‘Veel verandert er eigenlijk niet voor de Abraxas, ook wij maken voor de kleinere oplages gebruik van alternatieve productiemethodes en uiteraard ook e-Boeken. Het fonds is alleen uitgebreid naar zo’n vijftig boeken per jaar.’

Voor Abraxas is Olive Press niet het eerste imprint, al eerder richtte Mok Zuider-Amstel op als imprint. Hij vond dat de boeken die hij uitgaf te verschillend van aard waren, om onder één naam uit te geven. ‘Ik wil een heel helder fonds met een duidelijke doelgroep, de dertiende druk van De kleine Johannes komt straks ook uit onder Zuider-Amstel.’ Boeken die door Mok worden uitgegeven vallen voornamelijk binnen de genres godsdienstwetenschap, pedagogiek en filosofie.

Mok vertelt dat Abraxas nu goed loopt. ‘Ik heb genoeg kurken om te kunnen blijven drijven.’ Succestitels zijn de hertaling van De kleine Johannes van Frederik van Eeden, Liefdevol opvoeden, een kunst van Eva Kessler en Het heilige van Rudolf Otto. Naamsbekendheid krijgt Mok vooral door op de ‘juiste plekken te zijn’. ‘Elk jaar sta ik weer op de Uitmarkt, waar vaste klanten mij weten te vinden. Iets als de Beurs van Bijzondere Uitgevers in Paradiso is ook belangrijk voor mij. Ik ken mijn doelgroep en die van Olive Press, ik weet dat ik die via universiteiten, congressen etc. moet benaderen.’

Uitgeverij Abraxas bestaat inmiddels 45 jaar en dit jaar komen er weer twee titels bij: Jultsje Lycklama debuteert met haar roman De geest van de Friese Wouden ’en er verschijnt een dichtbundel van Mark Mastenbroek bij de schilderijen van Mary Noothoven van Goor. ‘Dat laatste is wel bijzonder, in 1990 hebben wij met Noothoven van Goors Geheim is geheim onze eerste bekroning gekregen als een van de mooiste boeken van het jaar.'

Zie ook: