zaterdag 27 december 2014

Babylon


Istar, o.a. opgevoerd als Vrouwe Fortuna, is de prima donna van het Akkadische vrouwelijke pantheon uit het Semitische rijk in het Beneden-Mesopotamië van lang geleden. Zij is de godin van de liefde, seksualiteit, vruchtbaarheid en oorlog en personifieert de ochtend- en avondster Venus. In de Soemerische traditie is zij Inanna, de koningin van de hemel. Zij is afgebeeld als een veranderlijke vrouw, als tremendum & fascinans en als rijk uitgedoste godin of naakte vrouw. Istar en Inanna vertonen overeenkomsten met de Frygische Cybele en de Fenicische Astarte

Julia Lycklama (zie blz. 176) schrijft:

<Vragen over toekomst, verleden, hoe gedraag ik me in een listige wereld? Vanzelfsprekendheden vervagen. Mijn ultieme vraag is: ‘Hoe verhoud ik mij tot God en wereld?’ Een nare leegte, een gevoel van niets-zijn: ‘Help my fan myn ûngeloof ôf’. Ik voel me een sibille, geneigd  tot pronkzucht en woordenpraal, een gymnasiumsletje – ja, maar zeg het mij niet na.>

Cybele (Kybelè) is bij de Phrygiërs in het oude Klein-Azië een moedergodin die alle leven schenkt zoals Aphroditë en Dëmétër. Zij wordt Idaea Mater genoemd en haar cultus is een mysteriedienst die tot zulke overschuimende taferelen kon leiden dat priesters overgingen tot spontane zelfontmanning.
In het oude Rome werden rond 204 v.c. Cybele-feesten gevierd met orgiastische uitspattingen en castraties.
In Babylon leidde de Processiestraat naar het paleis van Nebukadnezar en de ‘hangende tuinen’. Dichtbij stond de tempel van de stadsgod Marduk en de terrasvormige ‘toren van Babel’ met bovenin, in miniatuur, de Marduktempel. De weg leidde verder naar Istar- poort die versierd was met leeuwen en draken van geglazuurd baksteen. De tempel is  gereconstrueerd in het Berlijnse Pergamon Museum. Op de ruïneheuvel Bismaja in Irak is een aan  Istar gewijde tempel opgegraven. Er zijn verbluffende overeenkomsten met andere uitingen, dat wijst op een gelijke werking van de menselijke ziel als bepalende factor.
De Babylonische ballingschap in de zesde eeuw v.c. heeft een grote rol gespeeld bij het ontstaan van de Hebreeuwse bijbel. In Babylonië werd door de vertelkunst voorkomen dat de eigen godsdienst in de vergetelheid zou raken en dat de kinderen op den duur zouden overgaan tot de Babylonische godsdienst. Kennelijk kwam het volk voortdurend in de verleiding goden van de omringende volken te aanbidden want keer op keer wordt in de Tanach, de joodse bijbel, gewaarschuwd tegen afgodendiensten.
De midrasjverhalen over Abraham behoren tot de kernthema’s van de Thora. Abraham staat model voor het volk Israël dat gelooft in de éne God. Hij wordt geroepen weg te trekken uit Ur dat ten zuiden van Babylon in de laagvlakte ligt. We kunnen het zien als het verhaal over alle mensen die zich geroepen voelen om situaties achter zich te laten waarin ze afhankelijk zijn van afgoden die hen verhinderen te leven volgens religieus-humanistische waarden. 
De Babylonische ballingschap was een ingrijpend gebeuren voor het joodse volk, elke cultuur die schatplichtig is aan het jodendom is erdoor beïnvloed.Het heeft een grote impact gehad op het joodse leven via taal, cultuur en religie. Abraham begon zijn tocht naar Kanaän vanuit Babylon; als land van ballingschap had het ook invloed op de voorstellingswereld van haar joodse bewoners die op hun beurt – lees de opgegraven kleitabletten uit Nippur – met florerende bankiersfirma’s bijdroegen aan de welvaart van het land.

De belangrijkste namen uit bijbelboek Esther zijn van Mespotamische oorsprong. De Hebreeuwese naam van Esther is Hadassa (mirte) en komt van Istar. De naam van haar oom en pleegvader Mordechai komt van Marduk. Koning Ahasveros was de Perzische Xerxes en zijn standvastige vrouw Wasti komt overeen met Vashti, de Elamitische godin. De schrijver was vertrouwd met het Perzische (hof-)leven waarin ook Daniël een rol speelde. Hij verstond wat voor de wijzen van Babylon verborgen bleef en voorvoelde: ‘Als je jezelf geweldig vindt, gaat het fout met je, het loopt verkeerd met je af’. Hoe is het met Daniël afgelopen?
En, laten we de getrouwe Ruth niet vergeten!